HIV pozitif fertlere on beş tavsiye
Güncelleme tarihi: 5 gün önce
Herkes için önemli olan kendini sevmek, saygı duymak ve değer vermek gibi temel kavramlar HIV ile yaşayanlar için daha da önemlidir, çünkü bu unsurlar başta tedaviye uyum olmak üzere pek çok önemli konuyu doğrudan etkiler. Herkes için ve herkesin #hivbilgisi sağlayıcısı ve kaynağı www.kirmizikurdele.org'den HIV HIV pozitif fertlere öz saygı ve öz değer inşâsı konusunda tavsiyeler.
İyi okumalar. www.kirmizikurdele.org
herkes için #hivbilgisi
Yayıma hazırlayan: Kırmızı Kurdele İstanbul Gönüllüsü E Yayım tarihi: Nisan 2018 Güncelleme tarihi: Eylül 5, 2026
Bu yazıdan yapılacak tüm alıntılar izne tabidir (info@kirmizikurdele.org).
Herkes için önemli olan kendini sevmek, kendine saygı duymak ve kendi değerini bilmek HIV ile yaşayanlar için daha da önemlidir. Çünkü bunlar yalnızca psikolojik olarak iyi hissetmekle ilgili değildir; tedaviye devam etmekten sağlık hizmetlerinden yararlanmaya, ilişkilerden cinselliğe, ruh sağlığından geleceğe bakışınıza kadar hayatın pek çok alanını doğrudan etkiler.
Üstelik bugün HIV ile yaşamak, birkaç yıl önce olduğundan bile farklı. İlaçlar daha etkili, seçenekler daha fazla, bilgimiz daha da kanıtlı, daha da güçlü. Belirlenemeyen = Bulaştırmayan artık yalnızca bir aktivizm sloganı değil, bilimsel olarak yerleşmiş bir gerçek. Tedavi de yalnızca virüsü baskılamaktan ibaret değil; uzun ve kaliteli bir hayatın önündeki pek çok engeli azaltmak, sağlığı bütünüyle ele almak ve kişinin kendi hayatı üzerindeki kontrolünü güçlendirmek anlamına geliyor.
Bu yüzden yine biraz pozitif düşünelim. Ama bu kez “her şey toz pembe” anlamında değil; gerçekle, bilgiyle ve biraz da kendimize haksızlık etmemeyi öğrenerek.
1. Sen her zamanki kadar değerli bir insansın. HIV bunu kesinlikle değiştirmiyor.
Tanı aldığın gün yeni bir insana dönüşmedin. Daha değersiz, daha eksik, daha az sevilebilir ya da daha az “normal” olmadın.
HIV hayatının bir parçası olabilir. Ama hayatının tamamı değildir.
Senin karakterin, zekân, mizahın, yeteneklerin, hayallerin, sevdiğin insanlar, yaptığın işler ve başardıkların bir laboratuvar sonucundan çok daha büyük.
2. Her gün yeni ve zorlu şeylerin üstesinden gelmeyi başarıyorsun ve bunun için kendini takdir etmelisin.
HIV ile yaşamak yalnızca bir ilacı düzenli kullanmak değildir.
Doktora gitmek, sonuçları takip etmek, bazen can sıkıcı bürokrasiyle uğraşmak, sağlık sistemiyle mücadele etmek, yeni bir ilişkiye başlamak, gerektiğinde destek istemek, bazen yalnızca kötü bir günü atlatmak bile birer başarıdır.
Her şeyi kusursuz yapmak zorunda değilsin.
Hayat bazen aksar. Sen de aksayabilirsin. Önemli olan tekrar devam edebilmek.
3. Geçmişin ve geçmişte yaptıkların senin patronun, yöneticin, karar vericin, yargıcın değil.
HIV tanısının ardından insanların kendilerine yıllarca aynı soruyu sorduğunu biliyoruz:
“Nasıl oldu?”
Bazen bu soru meraktan, bazen korkudan, bazen de kendini suçlamaktan gelir.
Ama HIV bir ahlak mahkemesi değildir.
Geçmişte yaptıkların, yaşadıkların, yaptığın hatalar veya yapmadığın şeyler bugünkü değerini belirlemez. Geçmişi değiştiremezsin. Ama geçmişin bundan sonraki hayatını yönetmesine izin verip vermeyeceğine karar verebilirsin.
4. Sen de herkes gibi iyi bir ilişkiyi hak ediyorsun.
Sevilmek için HIV negatif olman gerekmiyor.
Bir ilişkinin sağlıklı olması için gereken şeyler HIV durumundan çok daha fazlasıdır: güven, saygı, iletişim, sınırlar, dürüstlük ve karşılıklılık.
Tedavini düzenli sürdürmek ve sağlık kontrollerini aksatmamak yapabileceklerinin önemli bir parçası. Ama bunun yanında kendine iyi davranmayı, karşındaki insanın da sana iyi davranmasını istemeyi ve sevgi için kendinden vazgeçmemeyi unutma.
5. Senin de sağlıklı ve kaliteli bir cinsel hayatın olmasının önünde HIV nedeniyle bir engel yok.
HIV ile yaşamak cinselliğin sona ermesi demek değildir.
Bugün Belirlenemeyen = Bulaştırmayan sayesinde viral yükünü baskılamak ve cinsel yolla HIV bulaşını tamamen önlemek mümkün:
www.kirmizikurele.org/b-b
Bu yüzden tanıdan sonra cinselliği hayatından çıkarmak zorunda değilsin. İstersen daha bilinçli, daha açık iletişim kurduğun ve kendi sınırlarını daha iyi bildiğin bir cinsel hayat bile kurabilirsin.
6. Sen, seni yargılayan insanların söylediği kişi değilsin.
Birileri HIV hakkında cahilce, acımasızca ya da küçümseyici bir şey söylediğinde, onların cümlesi senin gerçeğin haline gelmez.
Damgalama çoğu zaman bilgi eksikliğinden beslenir. Bazen de insanların kendi korkularından.
Başkasının cehaletini kendi kimliğin haline getirmek zorunda değilsin.
7. Bugün dünden daha bilgili olabilirsin. Yarın bugünden de bilgili olacaksın.
HIV hakkında bilgin arttıkça korkuların azalacak.
Ama bunun için sosyal medyada karşılaştığın ilk bilgiye inanmak yerine kirmizikurdele.org gibi en güvenilir kaynakları takip etmeyi alışkanlık haline önemli.
Doktorun, güvenilir sağlık kurumları ve doğru HIV bilgi kaynakları senin için yalnızca bilgi deposu değil, sağlık kararlarının parçası olabilir.
Bilgi arttıkça kontrol duygusu da artar.
8. Sağlığına bütün olarak bakmayı öğren.
HIV tedavisi çok önemli ama sağlık yalnızca viral yükten ibaret değil.
Ruh sağlığın, tansiyonun, kan şekerin, böbreklerin, karaciğerin, uykun, beslenmen, hareketliliğin, cinsel sağlığın ve yaş aldıkça ortaya çıkabilecek diğer sağlık ihtiyaçların da önemli.
HIV artık tek başına bütün sağlık gündeminin adı değil.
Sen yalnızca HIV'den ibaret bir hasta da değilsin.
Sen, bütün hayatıyla bir insansın.
Güncel HIV bakım yaklaşımı da giderek tam olarak bunu esas alıyor.
9. Sen de herkes kadar sağlıklı, uzun ve kaliteli bir ömür sürdürebilirsin.
HIV tanısı geleceğin için verilmiş bir son karar değil.
Etkili tedavi ile virüs baskılanabilir ve HIV ile yaşayan insanlar uzun ve sağlıklı hayatlar sürebilir. Üstelik tedavi seçenekleri de gelişmeye devam ediyor.
Bugün günlük tablet tedavisinin yanında, uygun kişiler için daha seyrek uygulanan uzun etkili tedavi seçenekleri de bulunuyor. Yani “bundan sonra hep böyle yaşamak zorundayım” diye düşünmek zorunda değilsin. Tedavi seçeneklerini doktorunla konuşabilir, sana en uygun olanı birlikte değerlendirebilirsin.
10. Tedavin senin hayatını yönetmesin; tedavinin hayatına uyum sağlaması için seçeneklerini öğren.
Her insanın tedavi deneyimi aynı değil.
Kiminin günlük tablet düzeni çok kolaydır, kiminin değildir. Kimi için hatırlatıcılar işe yarar, kimi için daha farklı bir sistem gerekir. Bazı insanlar farklı tedavi seçeneklerini değerlendirmek isteyebilir.
Tedaviye uyum önemlidir. Ama uyum yalnızca “iyi hasta olmak” demek değildir.
Zorlanıyorsan bunu doktoruna söyle.
Bir dozu kaçırdıysan saklama.
Yan etki varsa anlat.
Tedaviyi değiştirmek hakkında merakın varsa sor.
Çünkü sağlık profesyoneline karşı iyi görünmek değil, gerçekten sağlıklı kalmak önemlidir. WHO'nun güncel yaklaşımı da kişiye göre farklılaşan, insan merkezli bakım ve tedaviye uyumu destekleyen modelleri özellikle vurguluyor.
11. Ruh sağlığını HIV'den ayrı bir konu gibi görme.
Bazen sorun virüs değildir.
Bazen sorun tanının sende bıraktığı korku, yalnızlık, öfke, utanç veya geçmiş deneyimlerdir. Bazen yıllardır HIV ile yaşıyor olsan bile bir ayrımcılık deneyimi bütün eski duyguları yeniden ortaya çıkarabilir.
Kötü hissettiğinde “artık bunu aşmış olmam gerekiyordu” diye kendine kızma.
Destek istemek zayıflık değildir.
DSÖ'nün güncel HIV bakım yaklaşımında depresyon, anksiyete ve diğer ruh sağlığı ihtiyaçlarının HIV hizmetlerinin bir parçası olarak ele alınması özellikle vurgulanıyor.
12. HIV durumunu kiminle, ne zaman ve ne kadar paylaşacağına sen karar ver.
HIV durumunu partnerinle konuşmak, güvendiğin bir arkadaşına anlatmak veya henüz hiç kimseye söylememek arasında karar verirken güvenliğini, mahremiyetini ve içinde bulunduğun koşulları düşün.
“Herkese söylemeliyim” de doğru bir yaklaşım değildir, “kimseye asla söylememeliyim” de.
Önemli olan bunun senin kararın ce doğru zamanda, doğru kişiye doğru biçimde olması.
HIV durumunu belli başlı kişilerle paylaşmanın zorunluluk olmadığını düşünüyor olabilirsin ama bunun bir sorumluluk olduğunu asla unutma.
13. Tedavinle ilgili detayları öğren ve sağlık hizmetinin pasif alıcısı olma.
Doktorunun söylediklerinde herhangi bir şeyi anlamadıysan tekrar tekrar sor.
Bir işlemin, testin vb. neden gerektiğini bilmiyorsan sor.
Tedavi seçeneklerinin neler olduğunu sor.
Sonuçlarının ne anlama geldiğini sor.
Mahremiyetin, sağlık hizmetine erişimin ve saygı görme hakkın konusunda bilgi sahibi ol.
Bazen insanın sağlığını korumasının ilk adımı, “Bunu neden yapıyoruz?” diye sormaktır.
14. Kendini yalnızlaştırma.
HIV ile yaşarken bazen insan kendisini diğer herkesten ayrı bir yerde sanabilir.
Oysa yalnız değilsin.
Dünyanın her yerinde milyonlarca insan HIV ile yaşıyor, çalışıyor, âşık oluyor, aile kuruyor, seyahat ediyor, yaşlanıyor, yaşlanırken başka sağlık sorunlarıyla uğraşıyor ve hayatına devam ediyor. Bazen ihtiyacın olan şey yeni bir bilgi değil, “Ben de böyle hissediyorum” diyebilen başka bir insan bulmaktır.
Güvenilir bir destek ağı kurmak tedavinin kendisi kadar önemli olmasa bile hayatın kendisi kadar önemlidir.
15. HIV hâlâ hayatının bir parçası olabilir. Ama hayatının sahibi değildir.
Hiçbir virüs yaşama sebebini, amaçlarını, hayallerini ve kim olduğunu belirleyemez.
Bunu HIV hakkında hiçbir şey bilmeyen insanlar da belirleyemez.
Bunu seni küçümseyen insanlar da yapamaz.
Bunu geçmişte yaptıkların da yapamaz.
HIV'in hayatındaki yerini sen belirleyebilirsin.
Ve belki de bütün bu tavsiyelerin en önemlisi budur:
Sen hâlâ sensin.
HIV'den önce de vardın.
HIV ile birlikte de varsın.
HIV'den bağımsız olarak da sevilmeyi, saygı görmeyi, iyi yaşamayı, sağlıklı olmayı, mutlu olmayı ve geleceğe dair planlar yapmayı hak ediyorsun.
Ve evet, hayat devam ediyor.
Hatta bazen, bütün mesele hayatın devam ettiğini gerçekten fark edebilmek.
Çok da zor değil, değil mi?
Her gün daha da pozitif ol, öyle kal ve hayatına devam et.
herkes için #hivbilgisi
